تبلیغات
نقش فناوری اطلاعات در اموزش - نقش فناوری اطلاعات در آموزش الکترونیکی
چهارشنبه 9 فروردین 1391

نقش فناوری اطلاعات در آموزش الکترونیکی

• نوشته شده توسط: مینا خواجه رضایی

نقش فناوری اطلاعات در آموزش الکترونیکی

تکفا - یكی از خصیصه‌های فن‌‌آوری اطلاعات كه در كلیه شئونات كاربری آن قابل ملاحظه است سرعت توسعه آن می‌باشد. این سرعت ناشی از بستر ارتباطی نسبتاً مناسبی است كه اكنون در سراسر جهان گسترده شده است. بنابراین، یكی از مهمترین و در عین حال مشكل‌ترین مراحل توسعه فن‌آوری اطلاعات در زمینه آموزش تصمیم‌گیری در مورد اولویت‌ها و همچنین خط مشی مورد نیاز برای اینكار می‌باشد. در واقع سؤال اصلی آنست كه از كجا شروع كنیم، در مسیر كدام اولویت‌ها حركت كنیم و به كدام هدف برسیم. در نتیجه لازم است اولویت‌ها در توسعه آموزش مجازی از دیدگاه جغرافیای فرهنگی‌، جغرافیای آمادگی برای آموزشهای الكترونیكی،‌ محتویات دروس الكترونیكی،‌ هزینه‌ها و بودجه‌ها و مهمتر از همه عامل نیروی انسانی مورد بررسی و تحلیل قرار گیرند. توجه داشتن به عناوین اولویت‌ها حداقل اطلاعات لازم برای تعیین سیاستهای اجرائی میباشد. بدیهی است در مرحله بعد لازم است هر یك از عناوین به دقت تحلیل شده و در مقایسه با دیگر عناوین سنجیده شوند تا راهكارهای لازم برای قدمهای بعدی مشخص گردد. در نتیجه بر اساس اولویت‌ها و در واقع بر اساس تعیین آنها میتوان به یك جمع بندی برای تعیین خط مشی توسعه آموزشهای الكترونیكی در ایران رسید.

مقدمه:
تعین خط مشی عبارت است از ترسیم نقشه‌‌ای برای نیل به اهداف مورد نظر. در نتیجه ،‌ خط مشی یك ابزار مدیریتی است كه مانند دیگر ابزارها به ایشان كمك می‌كند تا سازمان تحت نظر خود را در نیل به اهداف و انجام وظائف مورد نظر هدایت كنند. پس از تعیین خط مشی میتوان حركت كلی و جزئی مؤسسه و بخصوص عملكرد اعضاء و نیروی انسانی را در جهت نیل به اهدافی كه از قبل تعین شده‌اند مورد ارزیابی قرار داد. بعلاوه میتوان اثر عوامل محیطی و خارجی را بر حركت مؤسسه ، و احیاناً انحراف در آن را مورد ارزیابی و اندازه گیری قرار داد.

امروزه كمتر سازمان و مؤسسه‌ای آموزشی را می‌توان یافت كه تحت فشارهای اقتصادی نباشد. بنابراین‌، در اجرای هر یك از برنامه‌های چنین مؤسسه ای انتظار می‌رود كه باری بر بار اقتصادی آن اضافه نشود. مؤسسات آموزشی تا قبل از ظهور آموزشهای الكترونیكی مؤسساتی مصرفی بحساب می‌آمدند. لكن امروزه میتوان آنها را به مؤسساتی سودآور تبدیل كرد. بنظر می‌‌رسد كه خط مشی غالب و پذیرفته شده در جهان در نیمة‌ اول از دهة اول قرن بیست‌ویكم یعنی سالهای 2000 تا 2005 میلادی بر اساس بهره‌مندی از فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات بنا نهاده شده است. بنابراین،‌ در تعیین خط مشی آموزش نمیتوان وی‍‍ژگی های این عامل را نادیده گرفت،‌ خواه توسعه آموزش در سطح ابتدایی مدنظر باشد،‌ آموزشهای متوسطه مطرح باشند و یا آموزش عالی.

در آموزشهای سنتی عوامل محیطی و مؤثر در امر آموزش بسیار آهسته تغیر می‌کنند. بطوری كه می توانیم در برهه ای قابل توجه از زمان (دوره‌های ده ساله) عوامل مؤثر خارج از سیستم را ثابت در نظر بگیریم. در چنین شرائطی می توان از خط مشی بلند دامنه (Long-Range plan) استفاده كرد. در چنین الگوهائی برنامه‌ریزی برای ده سال آینده امری منطقی و معمول است. لكن امروزه محیط فراگیران آموزش محیطی است بسیار پویا و در عین حال دارا? تغییرات سریع و ناگهانی. همانطور كه اشاره شد مهمترین عامل مؤثر در آموزشهای الكترونیكی محیط حاكم بر آن یعنی فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات میباشد كه لحظه به لحظه در حال تغیر و تحول است. لذا در چنین شرائطی باید از خط مشی استراتژیك و كم دامنه‌ای استفاده كرد كه اولاً به سادگی بتوان آنرا پیاده سازی نمود و ثانیاَ امكان تغیر و تحول آن آسان باشد. از این پس هر جا كه به عبارت خط مشی اشاره می‌شود منظور همان Strategic Plan میباشد. لغت Strategy بمعنای فن تدابیر جنگی بكار رفته است. زیرا در میدان نبرد نیز عوامل مؤثر بسرعت در حال تغیر می‌باشند و بنابراین نقشه جنگی باید از قابلیت انعطاف پذیری بسیار بالائی برخوردار باشد. در آموزشهای الكترونیكی بر خلاف آموزشهای سنتی نمیتوان از یك الگو یا خط مشی بلند دامنه (Long-Range Planning) استفاده كرد. آنچه برای آموزشهای الكترونیكی میتواند خط مشی مناسبی باشد ،‌ خط مشی است كه ضمن در نظر گرفتن شرائط حاضر و امكانات موجود ،‌ آماده برخورد با هر نوع تغیر ،‌ تحول و حتی مخالفت ناگهانی باشد.

بنابر این، خط مشی فرآیندی ساخت یافته است برای تصمیم سازی و به اجرا درآوردن تصمیمات و بمنظور هدایت یك سازمان در نیل به اهداف از قبل تعین شده. این فرآیند حیاتی است ، زیرا باید بتواند سازمان مورد نظر را در مقابل شرائط متغیر و ناگهانی آماده نگهدارد خواه این اتفاقات از قبل قابل پیش بینی شده باشند یا نشده نباشند.
بودجه و منابع آن:
یكی از عوامل مهم و تاثیرگذار در تعیین اولویت ها مقدار بودجه و منابع تامین كننده آن می باشد. بدیهی است در هیچ شرایطی نمی توان اجرای یك طرح را بر اساس بودجه ای پایان ناپذیر برنامه ریزی كرد. در پیاده سازی برنامه های آموزشی منابع تامین بودجه را می توان به دو بخش سرمایه گذاری دولتی و سرمایه گذاری خصوصی تقسیم كرد. بنابراین اهداف پیش بینی شده برای آموزش های الكترونیكی باید به گونه ای باشد كه نیازمندی ها و زمینه های مورد علاقه ی بخش خصوصی را به خوبی پوشش دهد. در غیر این صورت باید فقط به اهداف مورد نظر در برنامه های دولت و در نتیجه تنها به منابع مالی دولتی بسنده كرد. زیرا با كنار گذاشتن خواسته های بخش خصوصی عملا بخش عمده ای از منابع تامین هزینه ها را كنار گذاشته ایم.

در هر حال، روشن است كه بودجه و منابع تامین آن، یكی از مهمترین اولویت ها را در تعیین خط مشی شكل می دهند. هر قدر بودجه بیشتری برای آموزش اختصاصی داده شود می توان اهداف بیشتری را به ثمر رساند، به بیان ساده تر، بودجه تعیین كننده مرزهای توسعه ی كمی و كیفی آموزش های الكترونیكی است. در نتیجه لازم است در تعریف اهداف و تعیین خط مشی كه در واقع چارچوب یك طرح آموزشی را شكل می دهند به این آموزشی، و تعداد دروس لازم در هر دوره ی آموزشی بعد كمی محتوای آموزشی را مشخص می سازد. به بیان دیگر می توان این عامل را در كنار عامل انداه ی طرح عامل اثرگذار توجه شود.

اندازه یک طرح آموزشی:
اولویت مدیران در اندازه های یك طرح آموزشی، از دیگر عوامل موثر در تعیین خط مشی می باشد. منظور از اندازه، دامنه ی توسعه ی یك طرح آموزشی است. این دامنه ممكن است در طول یا عرض یك طرح مورد بررسی قرار گیرد. در طول به معنای آن است كه از پایین ترین سطح آموزش یعنی آموزش های پیش از دوره ی ابتدایی، تا بالاترین سطح آموزش یعنی آموزشهای دانشگاهی، چه بخشی را در اولویت برنامه های خود قرار می دهیم. در عرض به معنای عرض جغرافیایی، اولویت عبارت است از وسعت جغرافیایی طرح مورد نظر. این وسعت از یك محیط آموزشی مجزا شروع میشود و تا سطح یك كشور گسترش میابد. بنابراین، بدون توجه به اولویت های یك نظام آموزشی از دیدگاه اندازه های آن نمی توان خط مشی مناسبی را انتخاب نمود. توجه داشتن به اندازه های طرح آموزشی با در نظر گرفتن عامل موثر دیگر یعنی بودجه می تواند منجر به انتخاب یك راه كار مناسب و منطقی شود. بدیهی است كه در یك انتخاب واقع بینانه به جای پرداختن به طرحهایی با ابعاد ملی و بسیار بزرگ می توان به اجرای طرحهایی كوچكتر در سطح استانها و شهرهای بزرگ اقدام نمود. البته می توان طرحی را در ارتباط با آموزش در یك مقطع معین ولیكن در سطح ملی به اجرا در آورد. به عنوان مثال ارائه آموزش ضمن خدمت دبیران ریاضی مقطع دبیرستان و یا ارائه آموزش دروس علوم پایه دانشگاهها را بعنوان بخش? از یک طرح بزرگتر، میتوان در سطح کشور برگزار نمود.

بنابراین، یكی از اولویت های مهم در تعیین اهداف و انتخاب خط مشی برای آموزش های الكترونیكی توجه داشتن به دامنه طرح می باشد، كه این امر به نوبه ی خود به بودجه اختصاص یافته برای این منظور وابسته است.


نظرات()

 
1.gif - 27.4 Kb">